Evropska tijela poticat će se na kupovinu više domaćih dobara i usluga pri trošenju javnog novca, u sklopu najnovijih nastojanja Evropske unije da se suprotstavi ekonomskoj moći Kine. U okviru daljnjih mjera politike „Kupujmo evropsko”, Evropska komisija u srijedu je objavila prijedloge za temeljitu reviziju pravila EU o javnim nabavkama.

Nacionalna tijela i javne ustanove, poput škola i bolnica, poticat će se na kupovinu robe i usluga proizvedenih u Evropi, no za razliku od ranijih planova za promoviranje domaćih tehnologija za čistu energiju, neće biti obavezujućih kvota za proizvode s oznakom „Proizvedeno u Evropi”.

Zvaničnici u Briselu zabrinuti su jer mnoge javne agencije smatraju da ih postojeća pravila EU obavezuju na odabir najjeftinije ponude pri trošenju javnog novca, što može dovesti do toga da ugovor dobije kompanija izvan Evrope. Glavni zvaničnik Evropske komisije zadužen za industrijsku politiku, Stéphane Séjourné, izjavio je novinarima da će ta uredba kupcima iz javnog sektora pružiti veću pravnu sigurnost i jasnoću u pogledu nabavke robe i usluga proizvedenih u Evropi.

Prema procjenama zvaničnika EU, javne nabavke čine 15% bruto domaćeg proizvoda Unije, odnosno oko 2,6 biliona eura godišnje, a u Briselu se smatraju nedovoljno iskorištenim mehanizmom koji Washington i Peking već koriste za podršku svojim domaćim kompanijama. Nova pravila obavezala bi javne ugovorne organe da veći naglasak stave na kvalitet i kriterije poput ekološke održivosti i lokalnih lanaca snabdijevanja, umjesto da se odlučuju isključivo za najjeftiniju ponudu. Prema predloženim pravilima, javne agencije bit će obavezne pridati kvalitetu utjecaj od najmanje 30% pri sastavljanju uvjeta za dodjelu ugovora ili obrazložiti zašto su odlučile zanemariti taj pokazatelj.

Za ugovore koji zahtijevaju veliki udio ljudskog rada, kvalitet će nositi najmanje 50% utjecaja, što znači da ugovorni organi pri dodjeli ugovora moraju voditi računa o osiguravanju dostojanstvenih radnih mjesta, a ne samo o najnižoj cijeni.

Stéphane Séjourné, komesar za industrijske politike EU, nada se da će ti prijedlozi potaknuti veći demokratski nadzor nad trošenjem javnog novca od strane lokalnih vlasti.

– Neće biti krivica Evropske komisije ako ugovorni organi dadnu prednost kineskim autobusima pred evropskim jer… [nacrt uredbe] pruža sve mogućnosti da se prednost dade evropskim autobusima.

Brisel je zabrinut zbog prodora Pekinga na evropska tržišta saobraćaja i infrastrukture, posebno kada je riječ o kineskim kompanijama koje koriste državne subvencije, što ih čini jeftinijim od evropskih alternativa.

Evropska komisija je u aprilu spriječila kinesku kompaniju specijalizovanu za željeznička vozila da se pridruži konzorciju za izgradnju nove linije podzemne željeznice u Lisabonu, nakon što je istragom utvrđeno da je ta kompanija primala državne subvencije koje su joj osigurale nepoštenu konkurentsku prednost. Prošle godine Brisel je pokrenuo istragu protiv kineske kompanije za sigurnosnu opremu Nuctech, koja evropskim zračnim i morskim lukama isporučuje sigurnosne skenere. Zvaničnici EU sumnjaju da je ta kompanija imala koristi od subvencija i poreznih olakšica koje su joj dale nepoštenu prednost na evropskom tržištu, premda istraga još nije rezultirala konačnim zaključcima.

Séjourné, blizak saveznik francuskog predsjednika Emmanuela Macrona, koji se dugo zalaže za davanje prednosti evropskim proizvodima, izjavio je da bi trošenje javnog novca na robu proizvedenu u Evropi trebalo postati dio javne rasprave i pitanja odgovornosti. Nacrt uredbe, čiji je cilj i radikalno pojednostaviti pravila spajanjem tri zakona u jedan, moraju usvojiti Evropski parlament i ministri EU prije nego što stupi na snagu. Vjerovatno će pretrpjeti izmjene tokom zakonodavnog postupka.

Séjourné također predvodi inicijativu da se pravila o prednosti proizvoda proizvedenih u Evropi primjenjuju na javne nabavke proizvoda povezanih s obnovljivim izvorima energije i električnih automobila u okviru Zakona o industrijskom ubrzanju (IAA). Taj zakon, koji će zastupnici u Evropskom parlamentu i ministri vjerovatno također izmijeniti, predstavlja zaokret za Brisel, koji je dugo bio uporište otvorenih tržišta, piše The Guardian.