Odluka Izraela da likvidira svakog visokog iranskog zvaničnika sa svoje liste za odstrel pokrenula je lavinu pitanja o stvarnim efektima takozvane strategije obezglavljivanja. 

Dok Benjamin Netanyahu cilja na promjenu režima ubijanjem ključnih figura poput vrhovnog vođe Alija Khameneija i šefova sigurnosnih službi, analitičari upozoravaju da bi rezultat mogao biti suprotan od očekivanog – umjesto kolapsa, režim bi mogao postati još brutalniji i otporniji.

Mit o kolapsu i otpornost sistema

Eksperti za Bliski istok ističu da iranski sistem nije personalizovan, već duboko institucionalizovan. Sanam Vakil iz Chatham House-a upozorava da ubistva mentora i vođa ne rađaju demokrate, već okorjele borce otpora. 

Prema njenim riječima, ova strategija samo ubrizgava novi život u sistem koji je bio na izmaku snaga zbog unutrašnjih protesta, pretvarajući ga u revanšističku mašinu. Istorija napada na Hamas i Hezbollah pokazuje da su te grupe, uprkos gubicima vođa poput Nasrallaha ili Yassina, uvijek uspijevale da se regenerišu i nastave borbu.

Opasnost od nevidljivih nasljednika

Ubijanjem iskusnih zvaničnika, na njihova mjesta dolaze mlađi, nepoznati i potencijalno radikalniji kadrovi koji nemaju šta da izgube. Jon B. Alterman iz Centra za strateške studije upozorava da eliminacijom ljudi koji imaju kredibilitet kod radikalnih struja, više neće biti nikoga ko ima uticaj da ih zaustavi u sprovođenju terorizma ili sajber ratovanja. 

Umjesto narodnog ustanka, stručnjaci predviđaju da bi destabilizacija mogla dovesti do puča unutar Revolucionarne garde (IRGC), čiji bi cilj bio očuvanje postojećih institucija, a ne demokratizacija.

Iran kao ranjena zvijer

Najveća opasnost, prema mišljenju stručnjaka sa Dartmouth koledža Stevena Simona, nije potpuni kolaps Irana, već opstanak ranjene i osvetoljubive države kojom će biti nemoguće upravljati. U tom scenariju, iranski narod ostaje bez ikakvog izbora ili pravde, dok se region gura u još dublju provaliju nasilja. 

Strategija koja je trebala donijeti stabilnost mogla bi, prema ovim procjenama, stvoriti generaciju vođa koji su kroz gubitke svojih mentora postali imuniji na bilo kakve diplomatske pregovore.