Španija je pozvala na stvaranje zajedničke vojske Evropske unije koja bi mogla zamijeniti sigurnosnu zaštitu NATO-a. Ministar vanjskih poslova José Manuel Albares poručio je da Evropa ne smije zavisiti od administracije predsjednika Donald Trump, naglasivši da je došao trenutak za evropski suverenitet i nezavisnost od Washingtona.

Prema riječima šefa diplomatije, Evropa ne može svakodnevno strepiti od toga kakve će poteze povući SAD, posebno u trenutku kada raste neizvjesnost oko budućnosti NATO saveza i američkog vojnog angažmana na ovom kontinentu.

José Manuel Albares, ministar vanjskih poslova, rekao je: "Ne možemo se svakog jutra buditi pitajući se što će SAD sljedeće učiniti. Naši građani zaslužuju bolje. Ovo je trenutak suvereniteta i nezavisnosti Evrope. Amerikanci nas na to pozivaju. Ne smijemo zavisiti od njih. Tako smo oslobođeni prisile, bilo da se radi o carinama ili korištenju vojne prijetnje. I slobodni od posljedica tuđih odluka."

Pritisak Washingtona na evropske saveznike

Rasprava o evropskoj sigurnosti dodatno je ubrzana nakon otvorenih sukoba između Washingtona i Madrida oko izdvajanja za odbranu i odbijanja ove države da podrži rat protiv Irana, prenosi britanski list The Telegraph. Donald Trump prethodno je zaprijetio dodatnim trgovinskim carinama zbog odbijanja premijera, a to je Pedro Sánchez, da poveća vojnu potrošnju na 5% bruto domaćeg proizvoda (BDP).

Predsjednik SAD-a je, prema pisanju medija, razmatrao i mogućnost povlačenja američkih trupa iz vojnih baza u Španiji, pa čak i suspenziju te zemlje iz NATO saveza.

U Brusselsu su, u međuvremenu, intenzivirane debate o tome kako Evropska unija treba reagovati na sve manji interes koji pokazuje administracija na čijem je čelu Donald Trump za NATO i evropsku sigurnost. Posebna pažnja usmjerena je na mogućnosti da EU razvije vlastite sigurnosne mehanizme, imajući u vidu da su 24 članice Unije istovremeno dio NATO-a.

Novi mehanizmi odbrane Evropske unije

Šef diplomatije smatra da bi Evropska unija trebala razviti vlastitu verziju člana 5 NATO-a, ključne klauzule o kolektivnoj odbrani prema kojoj se napad na jednu članicu tretira kao napad na cijeli savez.

José Manuel Albares, ministar vanjskih poslova, izjavio je: "Čarolija NATO-a jeste u tome da se ništa ne događa, jer se niko ne usuđuje provjeriti da li član 5 zaista funkcionira. To je ono što moramo ponovo stvoriti, odvraćanje. Stav da, ako žele da se petljaju s nama, ostajemo ujedinjeni."

Evropska unija već posjeduje vlastitu klauzulu o međusobnoj odbrani, član 42.7 Lisabonskog sporazuma, koji predviđa obavezu pomoći državi članici ukoliko bude napadnuta. Međutim, evropski zvaničnici priznaju da EU trenutno nema dovoljno razvijene vojne kapacitete kako bi ta odredba imala stvarni efekat odvraćanja potencijalnih protivnika.

Ipak, većina evropskih lidera za sada smatra da je efikasnije jačati nacionalne armije unutar postojećih NATO struktura, umjesto stvaranja potpuno odvojenog evropskog vojnog saveza. Zbog toga su se članice fokusirale na povećanje ulaganja u protivvazdušnu odbranu, rakete dugog dometa i satelitske obavještajne sisteme. Debata o evropskoj vojsci tako ponovo dolazi u središte političkih rasprava na kontinentu, ali sada u mnogo ozbiljnijem geopolitičkom kontekstu nego prethodnih godina, uz rastuće tenzije između Washingtona i dijela evropskih saveznika.