Dok američki predsjednik Donald Trump ponovo govori o mogućem preuzimanju Grenlanda, historičari podsjećaju da su se Sjedinjene Američke Države tokom prethodna dva vijeka više puta širile kupovinom ogromnih teritorija. Od Luizijane do Aljaske, Washington je milijardama dolara gradio današnje granice SAD-a.

Analitičari upozoravaju da rasprava o Grenlandu podsjeća na ranije američke poteze kada su strateški interesi bili važniji od diplomatskih pritisaka, piše BBC.

Kupovina Louisiane od Francuske 1803. godine bila je prvo veliko teritorijalno proširenje mladih Sjedinjenih Američkih Država. (foto: Getty Images)

Amerika rasla kupovinom teritorija

Jedna od najvažnijih teritorijalnih kupovina u historiji SAD-a dogodila se 1803. godine, kada je administracija predsjednika Thomasa Jeffersona od Francuske kupila Luizijanu.

Za tadašnjih 15 miliona dolara SAD su dobile više od dva miliona kvadratnih kilometara teritorije, čime je država gotovo udvostručena.

SAD je historijski širio svoje granice ratovima i teritorijalnim akvizicijama. (foto: Getty Images)

Teritorija je obuhvatala prostor današnjih 15 saveznih država, između rijeke Mississippi i Stjenovitih planina.

Kasnije su SAD nastavile širenje prema zapadu. Nakon rata s Meksikom, sporazumom poznatim kao Mir u Guadalupe Hidalgu iz 1848. godine, Washington je dobio ogromne teritorije koje danas obuhvataju Kaliforniju, Nevadu, Utah i dijelove Arizone, Colorada, Novog Meksika i Wyominga.

Pobjeda u ratu protiv Meksika 1848. omogućila je SAD-u širenje na zapad, na štetu njegovog južnog susjeda. (Foto: Getty Images)

Za tu teritoriju SAD su platile dodatnih 15 miliona dolara, ali historičari naglašavaju da je riječ o "prodaji pod prijetnjom oružjem" nakon vojnog poraza Meksika.

Od Aljaske do Grenlanda

Amerika je nastavila širiti teritoriju i kupovinom Aljaske od Rusije 1867. godine.

Državni sekretar William Seward tada je za 7,2 miliona dolara kupio više od 1,5 miliona kvadratnih kilometara arktičke teritorije.

Kupovina je u početku ismijavana i nazvana "Sewardova ludost", ali se kasnije pokazala izuzetno važnom zbog nalazišta zlata, nafte i strateškog položaja tokom Hladnog rata.

SAD je stekao arktičku teritoriju kupovinom Aljaske, baš kao što Trump sada pokušava učiniti s Grenlandom. (Foto: getty Images)

Posljednja velika teritorijalna kupovina SAD-a dogodila se 1917. godine, kada su od Danske kupljena Američka Djevičanska Ostrva za 25 miliona dolara.

Američki stratezi tada su smatrali da je kontrola nad Karibima ključna za sigurnost i trgovinu, a Danska je bila pod pritiskom zbog mogućeg njemačkog širenja tokom Prvog svjetskog rata.

Potpisivanje sporazuma o kupovini Aljaske od Rusije 1867. godine izazvalo je mnogo kritika u SAD-u. (Foto: Getty Images)

Historičarka Astrid Andersen tvrdi da postoje jasne paralele između tadašnje američke politike i današnjih izjava o Grenlandu.

Andersen navodi: "Suština američke poruke tada bila je – ili nam prodajte teritoriju ili ćemo izvršiti invaziju."

Sada, više od jednog vijeka kasnije, Donald Trump ponovo otvara pitanje američkog širenja, tvrdeći da je Grenland ključan za sigurnost SAD-a i Arktika.

U anketama su stanovnici Grenlanda rekli da ne žele biti samo još jedna kupljena zemlja kojom će SAD proširiti svoju teritoriju. (Foto: Getty Images)