Nebesko tijelo 1998 SH2, koje su astronomi gotovo tri decenije smatrali asteroidom, zapravo je komet sa veoma slabim repom. Naučnici su njegov pravi identitet otkrili nakon što je u augustu 2025. godine neočekivano odstupio od ranije izračunate putanje.

Objekt prečnika približno 380 metara sigurno je prošao pored Zemlje 28. augusta 2025. godine, na udaljenosti od oko tri miliona kilometara. Nova studija objavljena je 10. jula 2026. godine u naučnom časopisu Nature Astronomy.

Nije se pojavio na očekivanom mjestu

Naučnici iz NASA-inog Centra za proučavanje objekata bliskih Zemlji, koji djeluje pri Laboratoriji za mlazni pogon, planirali su pratiti 1998 SH2 pomoću planetarnog radarskog sistema Deep Space Network.

Njegov položaj izračunali su na osnovu podataka prikupljenih između 1998. i 2016. godine, uzimajući u obzir gravitacijski uticaj Sunca i planeta. Međutim, objekt se tokom novog približavanja Zemlji nije nalazio tamo gdje su astronomi očekivali.

Precizna astronomska mjerenja pokazala su da odstupanje ne mogu objasniti samo gravitacijske sile.

Davide Farnocchia, stručnjak za navigaciju u NASA-inom Centru za proučavanje objekata bliskih Zemlji i glavni autor istraživanja, rekao je da je izmjereno negravitacijsko ubrzanje bilo nespojivo s ponašanjem običnog asteroida.

Naučnici su zbog toga pretpostavili da objekt izbacuje malu količinu plina u svemir. Sunčeva toplota zagrijava led pomiješan sa stjenovitim materijalom, pretvara ga u plin i stvara slab potisak koji postepeno mijenja putanju tijela.

Kod uobičajenih kometa taj proces stvara izraženu komu i sjajan rep. Ako objekt izbacuje veoma malu količinu plina i prašine, njegova aktivnost može ostati nevidljiva većini teleskopa.

Astronomi su zato angažovali neke od najmoćnijih instrumenata na svijetu. Objekt su posmatrali Kanadsko-francusko-havajskim teleskopom na Mauna Kei, Danskim teleskopom u opservatoriji La Silla te Vrlo velikim teleskopom Evropskog južnog opservatorija u Čileu.

Snimci visoke rezolucije otkrili su slab, ali jasno uočljiv rep, čime je potvrđeno da 1998 SH2 nije asteroid nego komet. Objekt će zbog toga dobiti i privremenu kometnu oznaku P/1998 SH2.

Otkriće je povezano s istraživanjima takozvanih tamnih kometa, objekata koji se kreću poput kometa, ali na dostupnim snimcima nemaju vidljiv rep, komu ili izbacivanje plinova.

Ipak, 1998 SH2 se nakon pronalaska repa više ne smatra tipičnim tamnim kometom. Naučnici vjeruju da bi se i neki drugi objekti koji su trenutno svrstani među tamne komete mogli pokazati kao obični, slabo aktivni kometi kada ih budu posmatrali dovoljno snažni teleskopi.

Važno otkriće za odbranu Zemlje

Rezultati istraživanja značajni su za sisteme planetarne odbrane jer gasovi koje ispušta komet mogu promijeniti njegovu putanju više nego što bi se očekivalo kod asteroida.

Takva odstupanja mogu uticati na dugoročne proračune kretanja objekata bliskih Zemlji i na procjenu vjerovatnoće eventualnog sudara.

Farnocchia je naglasio da objekte nije dovoljno otkriti i zatim prestati pratiti. Astronomi ih moraju ponovo posmatrati jer se njihove putanje mogu mijenjati pod uticajem procesa koji nisu odmah vidljivi.

"Ovaj rad pokazuje koliko je važno kontinuirano pratiti objekte bliske Zemlji. Otkrivanje ovakvih odstupanja može nam pomoći da razumijemo koji su objekti zapravo kometi, kako se njihove orbite razvijaju i kako to utiče na procjene rizika od udara", objasnio je Farnocchia.

NASA naglašava da je 1998 SH2 tokom posljednjeg približavanja prošao na sigurnoj udaljenosti i da otkriće ne znači da se trenutno kreće prema sudaru sa Zemljom.

Njegova neobična putanja ipak pokazuje koliko skrivena kometna aktivnost može zakomplicirati praćenje objekata i zašto su precizna, višegodišnja mjerenja važna za zaštitu planete.

Izvor: Dnevno.hr/NASA JPL/Nature Astronomy