Politolog Miloš Ćirić ocijenio je da način na koji je Ratko Mladić sahranjen u Beogradu ne predstavlja samo glorifikaciju pravosnažno osuđenog ratnog zločinca, nego i pokušaj političke rehabilitacije Aleksandra Vučića i politike koju je zastupao tokom devedesetih godina.

U autorskom tekstu za Danas pod naslovom "Rehabilitacija Mladića je rehabilitacija Vučića", Ćirić tvrdi da sahranu bivšeg komandanta Vojske RS ne treba posmatrati kao izolirani događaj, nego kao demonstraciju kontinuiteta politike i odnosa srbijanskih institucija prema ratovima devedesetih.

Mladić je 7. septembra sahranjen na Topčiderskom groblju u Beogradu uz vojne počasti, nakon što je 27. augusta umro u Hagu, gdje je služio doživotnu kaznu zatvora.

Međunarodni rezidualni mehanizam za krivične sudove pravosnažno ga je osudio za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine, uključujući teror nad civilima Sarajeva.

"Rehabilitacija Mladića je rehabilitacija Vučića"

Centralna Ćirićeva teza jeste da poruke sa sahrane nisu usmjerene samo prema prošlosti.

Prema njegovom stavu, glorifikacija Mladića istovremeno služi ublažavanju ili relativiziranju političke uloge ljudi koji su tokom devedesetih podržavali nacionalističku politiku, među kojima posebno izdvaja sadašnjeg predsjednika Srbije.

"Rehabilitacija Mladića je rehabilitacija Vučića", poručuje Ćirić.

Tvrdnje kojima autor Vučiću pripisuje političku ili moralnu odgovornost za ratnu politiku devedesetih predstavljaju Ćirićev politički stav, a ne sudski utvrđenu krivičnu odgovornost predsjednika Srbije.

Tijelo stiglo državnim avionom, preuzela ga vojska

Ćirić svoj zaključak zasniva i na ulozi državnih institucija u događajima koji su prethodili sahrani.

Mladićevo tijelo iz Haga je 3. septembra u Beograd prevezeno avionom Vlade Srbije.

Na aerodromu su kovčeg preuzeli pripadnici Vojske Srbije, koji su ga prenijeli do vozila za transport na Vojnomedicinsku akademiju. S Mladićevom porodicom u avionu je bio i srbijanski ministar pravde Nenad Vujić.

Dva dana kasnije u Domu Vojske Srbije održana je komemoracija kojoj su, između ostalih, prisustvovali ministar pravde Vujić i zvaničnici iz entiteta RS.

Sama sahrana uključivala je vojnu počasnu jedinicu i počasnu paljbu, dok je opelo služio patrijarh Srpske pravoslavne crkve Porfirije. Reuters i AP potvrdili su da su ceremoniji prisustvovali članovi Vlade Srbije i drugi visoki zvaničnici.

Ćirić zbog svega toga sahranu opisuje kao državnu po sadržaju, iako formalno nije tako nazvana.

To je njegova interpretacija. Preciznije činjenično formulirano, riječ je o sahrani uz vojne počasti i izraženo prisustvo državnih institucija i funkcionera.

Na ispraćaju oko 16.000 ljudi

Autor piše i o velikom broju ljudi koji su došli na Mladićev ispraćaj.

Arhiv javnih skupova naknadno je procijenio da je pogrebnoj povorci prisustvovalo približno 16.000 ljudi.

Organizacija navodi da je procjenu napravila brojanjem osoba na videosnimku snimljenom između 11 i 14 sati na mjestu kroz koje je prolazila povorka.

Među prisutnima bili su i sin predsjednika Srbije Danilo Vučić, više ministara Vlade Srbije, Milorad Dodik te drugi zvaničnici iz Srbije i entiteta RS.

Aleksandar Vučić nije prisustvovao.

Objasnio je da je istog dana imao ranije zakazanu službenu posjetu predsjednika Uzbekistana Šavkata Mirzijojeva, za koju je tvrdio da je dogovorena četiri mjeseca ranije.

Službeni izvori Uzbekistana potvrđuju da je Mirzijojev 7. i 8. septembra boravio u zvaničnoj posjeti Srbiji.

Ćirić posebno prozvao Svetozara Andrića

U tekstu se posebno spominje nekadašnji oficir Vojske RS Svetozar Andrić, član tima koji je organizirao Mladićevu sahranu.

Andrić je dan prije ukopa javno najavio da će Mladića do grobnog mjesta pratiti počasna jedinica, nakon čega će uslijediti počasna paljba i oproštajni govori.

Fond za humanitarno pravo protiv Andrića je 2018. godine podnio krivičnu prijavu Tužilaštvu za ratne zločine Srbije zbog sumnje u više zločina počinjenih tokom rata u BiH.

FHP navodi da je Andrić kao komandant Birčanske brigade 31. maja 1992. naredio formiranje logora Sušica u Vlasenici.

Prema podacima FHP-a, kroz logor je prošlo između 2.000 i 2.500 ljudi, zatočenici su bili zlostavljani, ubijani, a žene izložene seksualnom nasilju. FHP u novijim podacima navodi da je ubijeno više od 200 zatočenika.

Status postupka protiv Andrića nije, međutim, tako jednostavan kako ga predstavlja originalni autorski tekst.

Radio Slobodna Evropa je 2020. dobio potvrdu Tužilaštva za ratne zločine Srbije da je 2019. pokrenut krivični postupak protiv Andrića, dok 2024. isto tužilaštvo nije odgovorilo na pitanja RSE-a o tome je li on i dalje predmet istrage.

Zato se danas ne može kategorički tvrditi da "istrage protiv njega nema"; preciznije je reći da javni status tog postupka nije razjašnjen.

Porfirije predvodio opelo

Ćirić kritizira i ulogu Srpske pravoslavne crkve.

Patrijarh Porfirije predvodio je opelo, a u govoru je naveo da će Mladićevo ime ostati duboko u pamćenju i molitvama velikog dijela srpskog pravoslavnog naroda.

Reuters, AP i drugi međunarodni mediji izvijestili su da je sahrana, uključujući vojne počasti i prisustvo visokih državnih zvaničnika, izazvala oštre reakcije u regionu i Evropskoj uniji.

Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen slike sa sahrane opisala je kao šokantne, dok su evropski zvaničnici upozorili da glorifikacija osuđenih ratnih zločinaca nije spojiva s vrijednostima EU.

Ćirić: Problem je dublji od jednog režima

Ćirić u nastavku teksta svoju kritiku širi izvan Vučićeve vlasti.

On tvrdi da promjena vlasti i "dekriminalizacija države" neće biti dovoljni ako ih ne prati temeljno suočavanje srbijanskog društva s ratovima devedesetih, ratnim zločinima i nacionalističkom politikom.

Kao ilustraciju navodi istraživanje Beogradskog centra za bezbjednosnu politiku iz maja 2026.

Prema istraživanju provedenom na 1.000 građana, Srpskoj pravoslavnoj crkvi vjeruje 59,7 posto ispitanika, Vojsci Srbije 53,9 posto, a Aleksandru Vučiću 39,7 posto.

Ćirić te podatke povezuje sa svojim argumentom o dugotrajnom institucionalnom i društvenom kontinuitetu.

To je, ponovo, autorovo tumačenje rezultata istraživanja. Sama anketa ne dokazuje da građani koji vjeruju Crkvi ili vojsci podržavaju poricanje genocida, Mladića ili bilo koju konkretnu ratnu politiku.

UN 2024. ustanovio međunarodni dan sjećanja na genocid u Srebrenici

U tekstu se podsjeća i na glasanje Generalne skupštine Ujedinjenih nacija 2024. godine.

Generalna skupština je 23. maja 2024. usvojila rezoluciju kojom je 11. juli proglašen Međunarodnim danom sjećanja i komemoracije genocida u Srebrenici 1995. godine.

Za rezoluciju su glasale 84 države, protiv 19, dok ih je 68 bilo suzdržano.

Dokument osuđuje poricanje genocida u Srebrenici i glorifikaciju osoba koje su međunarodni sudovi osudili za ratne zločine, zločine protiv čovječnosti i genocid.

Ćirić taj događaj također povezuje s Vučićevom politikom prema naslijeđu ratova devedesetih.

Sahrana ponovo otvorila pitanje odnosa Srbije prema Mladiću

Sahrana Ratka Mladića ponovo je otvorila političko i društveno pitanje koje u Srbiji traje decenijama – odnos prema čovjeku koji je pred međunarodnim sudom pravosnažno osuđen za genocid u Srebrenici i niz drugih najtežih zločina, ali kojeg dio javnosti i dalje smatra herojem.

Ćirić smatra da se taj odnos ne može odvojiti od današnje politike.

Njegova glavna poruka jeste da se, prema njegovom mišljenju, rehabilitacijom Mladićevog lika istovremeno pokušava rehabilitirati i politička prošlost Aleksandra Vučića.

Danas je Ćirićev tekst objavio u rubrici "Lični stavovi" i uz njega izričito naveo da mišljenja autora ne moraju predstavljati uređivačku politiku lista. Ćirić je politikolog iz Beograda.

Izvor: Danas, uz provjeru Reutersa, AP-a, Međunarodnog rezidualnog mehanizma za krivične sudove, UN-a, Fonda za humanitarno pravo i BCBP-a