Kako se zima privodi kraju i približava proljeće, mnogi osjećaju posljedice dugog boravka u zatvorenom prostoru, jednolične ishrane i smanjene fizičke aktivnosti.

Kako prepoznati signale organizma i kako pravilno koristiti suplemente, za RTS je objasnila dr Marija Anđelković, nutricionista i osnivač Centra za sportsku ishranu i suplementaciju.

Upravo prelazni period između godišnjih doba često donosi umor, iscrpljenost, česte prehlade i pad imuniteta, naročito kod hroničnih bolesnika, ali i kod inače zdravih ljudi. U potrazi za brzim rješenjem, mnogi se okreću vitaminima i suplementima, često bez jasnog znanja šta im zaista nedostaje.

Kako je navela dr Marija Anđelković, organizmu u ovom periodu najčešće nedostaje ono što tokom zime nismo unosili u dovoljnoj mjeri.

„Ishrana je zimi često bogatija mastima, proteinima i prerađenim ugljenim hidratima, dok vitamini i minerali ostaju u drugom planu“, objašnjava dr Anđelković.

Vitamini i minerali se, kako kaže, najčešće vezuju za voće i povrće, odnosno salate, ali ih ima i u drugim namirnicama, zbog čega je ključ raznovrsna ishrana, a ne oslanjanje na jednu grupu namirnica.

Govoreći o pojmu balansirane ishrane, dr Anđelković ističe da se ona često pogrešno doživljava kao dijeta u smislu restrikcije.

Mutltivitamini ne rješavaju problem
Kada je riječ o suplementima, dr Anđelković upozorava da se ne preporučuje uzimanje multivitaminskih preparata koji sadrže veliki broj vitamina i minerala odjednom.

„Iako su multipreparati najpopularniji i najlakši za upotrebu, mnogo je važnije znati šta nam konkretno nedostaje i nadoknaditi upravo taj deficit.“

„Ljudi dijetu povezuju sa smanjenjem kalorija, a u stvari je riječ o načinu ishrane. Nekada se to zvalo higijensko-dijetetski režim, koji treba da podrži imunitet“, ističe doktorka.

Provjeriti nivo vitamina D
„Vitamin D nam nedostaje iz prostog razloga što smo bili u zatvorenom prostoru i što nismo unosili dovoljno namirnica u kojima se on nalazi – ribe, morskih plodova, orašastih plodova“, napominje dr Anđelković.

Ali naglašava da se vitamin D ne bi trebalo uzimati „napamet“, već nakon laboratorijske analize.

„Najlakše je izmjeriti nivo vitamina D u krvi. Ta analiza nije skupa i upravo je ovaj period idealan za to. Na osnovu rezultata, doza se lako prilagođava, uz pomoć ljekara ili farmaceuta“, ističe ona.

Kao moguće signale deficita vitamina D navodi osjećaj hroničnog umora, gubitak energije, bezvoljnost, ali i češće prehlade.

Zaboravljamo na moć probiotika
Posebno mjesto u jačanju imuniteta, prema doktorkinim riječima, imaju probiotici.

„Ne treba zaboraviti probiotike, kao ni prebiotike i postbiotike. Njih ima u mlijeku i mlječnim proizvodima, ali i u pojedinim namirnicama biljnog porijekla. Oni mogu značajno da doprinesu imunitetu, naročito u ovom periodu godine“, navodi dr Anđelković.

Mediteranska ishrana je izbalansirana i dobra za dugovječnost
Podsjeća i na rezultate studije koju je Centar za sportsku ishranu i suplementaciju sproveo sa vrhunskim sportistima u Srbiji.

„Sportisti koji su tri mjeseca uzimali probiotike rjeđe su se razboljevali, imali su manje simptoma i lakše su podnosili infekcije u odnosu na one koji ih nisu uzimali“, kaže dr Anđelković.

Ističe da probiotici imaju efekat samo ako se uzimaju kontinuirano.

„To nije nešto što se uzima kad se sjetite. Idealan period je decembar, januar i februar, kada je imunitet najviše na udaru“, dodaje.

Vitamin C nije jedini čuvar imuniteta
Kada je riječ o vitaminu C, koji je za mnoge prva asocijacija na imunitet, dr Anđelković kaže da je riječ o najdostupnijem antioksidansu, ali upozorava na doziranje.

„Preporučena dnevna doza za odraslog muškarca je oko 90 miligrama. Problem nije u redovnom uzimanju, već u pretjerivanju. Nema potrebe za velikim dozama vitamina C, jer višak neće donijeti dodatnu korist“, objašnjava doktorka.

Govoreći o vremenu uzimanja suplemenata, navodi da se većina vitamina i minerala može uzimati u prvoj polovini dana, dok su neki, poput magnezijuma, pogodniji za večernje sate.

„Vitamin D treba uzimati uz obrok, jer je liposolubilan. Vitamin C nije vezan za obrok, a kod probiotika sve zavisi od vrste, ali se uglavnom preporučuju u prvoj polovini dana“, zaključuje dr Marija Anđelković.