Naučnici koji istražuju misteriozno "vanzemaljsko staklo" u sjevernoj Africi otkrili su nove tragove o nasilnom događaju koji ga je stvorio, piše Dailymail.

Ovaj neobični žuti materijal, poznat kao Libijsko pustinjsko staklo, rasut je po dijelovima Egipta i Libije, a vjeruje se da je nastao tokom ekstremnog kosmičkog događaja prije oko 29 miliona godina.

Sada su istraživači unutar stakla otkrili rijetku strukturu cirkona za koju se čini da je nastala nakon što se mineral potpuno istopio i brzo ponovo kristalizovao.

Ovo otkriće ukazuje na to da je staklo bilo izloženo temperaturama koje prelaze 2.250°C (4.082°F), što je dovoljno vruće da ukaplji jedan od najizdržljivijih minerala na Zemlji.

Istraživači vjeruju da je kristal sačuvao mikroskopski zapis tog događaja, bilježeći dokaze o ekstremnoj toploti i brzom hlađenju koji su stvorili staklo.

Međutim, naučnici se još uvijek ne mogu složiti oko toga šta se tačno dogodilo. Neki vjeruju da je asteroid udario u Zemlju, dok drugi tvrde da je svemirska stijena eksplodirala u atmosferi sa dovoljno snage da otopi pustinju ispod sebe.

Novootkriveni kristal ne rješava debatu, ali pruža jedan od najjačih dokaza do sada da je događaj uključivao izvanredne temperature i da se odvijao u visoko haotičnim uslovima.

To otkriće baca novo svjetlo na porijeklo misterioznog stakla koje su stari Egipćani kasnije toliko cijenili da su ga stavili u grobnicu kralja Tutankamona.

Misterija bez kratera

Među mnogim blagom pronađenim u Tutankamonovoj grobnici bili su elaborirani komadi zlatnog nakita ukrašeni komadima žutog stakla. Uprkos decenijama istraživanja, naučnici nikada nisu uspjeli u potpunosti objasniti kako je staklo nastalo.

Vodeće teorije uključuju katastrofalan kosmički događaj:

• Udar asteroida ili komete: Jedna mogućnost je da je asteroid ili kometa udario u Zemlju, generišući ogromne temperature i pritiske koji su otopili stijene bogate silicijum-dioksidom u staklo.

• Eksplozija u atmosferi: Druga teorija sugerira da je dolazeći svemirski objekat eksplodirao u atmosferi prije udara, oslobađajući dovoljno energije da pregrije pustinju ispod bez ostavljanja kratera.

Najveći problem za istraživače je taj što nijedan definitivni udarni krater nikada nije povezan sa poljem stakla. Tokom godina predlagano je nekoliko kandidata za kratere, ali nijedan nije preživio naučnu provjeru. To odsustvo je podstaklo stalnu debatu i pretvorilo Libijsko pustinjsko staklo u jednu od najtrajnijih misterija planetarne nauke.

Mikroskopski dokazi

U najnovijoj studiji, istraživači sa Univerziteta Milano-Bicocca u Milanu (Italija) ispitali su sićušnu inkluziju cirkona skrivenu unutar uzorka stakla.

Cirkon je izuzetno izdržljiv mineral koji geolozi često koriste za rekonstrukciju drevnih događaja jer može preživjeti uslove koji uništavaju mnoge druge minerale. Ono što su otkrili bilo je drugačije od svega što je ranije zabilježeno u Libijskom pustinjskom staklu.

Mikroskopski cirkon je mjerio samo oko 20 mikrometara (manje od širine ljudske dlake), ali je pokazivao neobičnu granatu, drvoliku strukturu poznatu kao dendritska tekstura. Naučnici vjeruju da je ta formacija izrasla izuzetno brzo iz rastopljenog materijala dok se staklo hladilo.

Koristeći napredne tehnike snimanja, uključujući elektronsku mikroskopiju i trodimenzionalne difrakcijske metode, tim je proučavao unutrašnju strukturu kristala. Hemijski testovi otkrili su da se zarobljeno staklo između grana cirkona neznatno razlikovalo od okolnog Libijskog pustinjskog stakla. Sadržavalo je više nivoe aluminijuma i cirkonijuma, što ukazuje na to da je vjerovatno poteklo iz posebne rastopljene kapljice koja se hladila i očvrsnula nezavisno od ostatka stakla.

Istraživači su otkrili i nešto neočekivano: nije bilo dokaza o mineralima koji se obično pojavljuju kada se cirkon topi i hladi. Umjesto toga, svaki kristal koji su ispitali ostao je cirkon. Ovo sugerira da je originalno zrno cirkona bilo toliko intenzivno zagrijano da se potpuno otopilo prije nego što se brzo ponovo kristalizovalo, preskačući nekoliko međufaza koje bi naučnici obično očekivali.

Ekstremni uslovi

Prema istraživačima, hemija cirkona i okolnog stakla ukazuje na to da su temperature vjerovatno prelazile približno 2.250°C. Poređenja radi, lava iz većine vulkanskih erupcija dostiže temperature od oko 700°C do 1.200°C, što znači da je događaj koji je stvorio staklo bio znatno topliji od mnogih vulkanskih procesa.

Istraživači su opisali uslove kao "daleko od ravnoteže", što znači da je materijal bio zagrijavan i hlađen tako brzo da normalni geološki procesi nisu mogli pratiti taj ritam. Iako otkriće pruža neke od najjačih dokaza do sada za ekstremno zagrijavanje, ono ne rješava dugotrajnu debatu o porijeklu stakla.