Tvrđave su bile uobičajene građevine u periodu srednjeg veka, odnosno između od 500. do 1500. godine. Većina njih je imala ulogu utvrđenih rezidencija lokalnog plemstva u politički nestabilnom vremenu, ali su istovremeno služile i za odbranu teritorije.

Veliki zamkovi izgrađeni od kamena bili su izuzetno teški za osvajanje, ali ne i neosvojivi. Mnogi su pali nakon dugotrajnih opsada, direktnih juriša ili podmićivanja vojske da napusti svoje položaje. Ipak, pojedini su uspješno odoleli svim izazovima svog vremena.

Live Sceince podseća na šest srednjovjekovnih tvrđava koje nikada nisu osvojene, među kojima je i jedna koja je, prema legendi, spasena zahvaljujući katapultiranoj mrtvoj kravi.

Tvrđava Bohus, Švedska

Tvrđava Bohus, koju su Norvežani podigli na području današnje jugozapadne Švedske, izdržala je najmanje 13 opsada, a nikada nije bila zauzeta.

Izgrađena je na brdu sredinom 13. vijeka po nalogu norveškog kralja Bohusa, a u 14. vijeku proširena je u drveni zamak, da bi tokom narednih 200 godina najveći dio drvenih konstrukcija bio zamijenjen kamenom.

Foto: Ingemar Magnusson / Alamy / Profimedia

U vrijeme najveće moći tvrđava je imala više kula u složenom sistemu međusobno povezanih kamenih bedema. Takav raspored omogućavao je braniocima da nastave otpor čak i ako bi jedna kula bila osvojena.

Godine 1566. švedski napadači uspjeli su da zauzmu jednu od kula. Međutim, Norvežani su nastavili borbu iz preostalih kula, a zatim su aktivirali skladište baruta u osvojenoj kuli, koje je eksplodiralo i usmrtilo švedske osvajače.

Bohus je prvobitno izgrađen na tadašnjoj granici Norveške i Švedske. Međutim, nakon Mirovnog sporazuma u Roskildeu 1658. godine granica je pomjerena, a tvrđava je pripala Švedskoj.

Zamak Hohostervic, Austrija

Zamak Hohostervic, u današnjoj južnoj Austriji, podignut je na strmom brdu koje se uzdiže oko 150 metara iznad doline.

Foto: Unsplash/Evangelia Panteliadou

Na ovom mjestu zamak je postojao najmanje od 860. godine i tokom vijekova je više puta dograđivan i obnavljan, ali nema dokaza da je ikada bio osvojen.

Krajem 16. vijeka, kako bi se zaštitio od turskih upada, vlasnik zamka je izgradio čak 14 kapija, od kojih je svaka imala različite odbrambene elemente.

Prema jednoj priči, koja možda pripada domenu legende, Hohostervic je tokom 14. vijeka bio nadomak pada kada ga je opsedala vojska odana Margareti, grofici od Tirola.

Braniocima je gotovo ponestalo hrane, pa su zaklali posljednju kravu, napunili je žitom i katapultirali prema neprijateljskom logoru. Margaretina vojska zaključila je da su branioci dobro snabdjeveni ako mogu da priušte bacanje mrtve krave pune žita, pa je odustala od opsade.

Zamak Burgdorf, Švajcarska

Zamak Burgdorf, nedaleko od Berna u Švajcarskoj, održao je neobičnu lekciju svojim srednjovjekovnim protivnicima 1383. godine: ono što ne možete da osvojite, možete da kupite. 

Foto: Joana Kruse / Alamy / Profimedia

Tokom rata između grada Berna i grofova Noj-Kiburga, zamak pod kontrolom porodice Kiburg bio je 45 dana pod opsadom vojske koju je poslao Bern. Opsada nije uspjela, a Bernska vojska na kraju je odustala.

Ipak, sukob je okončan sporazumom. Grad je platio 37.800 guldena, valute koja se koristila u Svetom rimskom carstvu i zauzvrat preuzeo kontrolu nad zamkom.

Burgdorf nije među najvećim srednjovjekovnim zamkovima, ali je i dalje impresivnih dimenzija. Sastoji se od stambene kule, glavne utvrđene kule i velike svečane dvorane, koje su povezane sistemom bedema.

Prema dostupnim podacima, tokom svoje oko 800 godina duge istorije nikada nije bio osvojen.

Mon Sen Mišel, Francuska

Smješten na plimskom ostrvu u severozapadnoj Francuskoj, Mon Sen Mišel istovremeno je opatija i srednjovjekovna tvrđava koja je tokom historije izdržala brojne opsade.

Foto: Unsplash/Bas van Breukelen

Tokom Stogodišnjeg rata, niza sukoba između Engleske i Francuske vođenih od 1337. do 1453. godine, Englezi su više puta opsjedali Mon Sen Mišel, ali ga nikada nisu osvojili.

Njegov položaj na ostrvu koje je okruženo plimom i osekom, činio je tvrđavu gotovo neosvojivom.

Pored vojne funkcije, Mon Sen Mišel bio je i značajan vjerski centar. Prema legendi, arhanđel Mihajlo se 708. godine tri puta ukazao biskupu Oberu i zatražio da na tom mjestu podigne svetilište njemu u čast.

Zamak Kost, Češka

Zamak Kost nalazi se na sjeveru Češke, u oblasti poznatoj kao "Češki raj". Izgrađen je u 13. vijeku, a tokom narednih 200 godina dodatno je proširivan.

Foto: Taneček David / ČTK / Profimedia

Kompleks obuhvata više bedema i odbrambenih objekata, među kojima se posebno ističe "Velika bijela kula", nazvana po svijetloj boji kamena od kog je sagrađena. U sastavu zamka nalaze se i kapela, poljoprivredne zgrade, pa čak i pivara izgrađena u 16. vijeku.

Prema jednoj priči, nakon neuspjelog pokušaja osvajanja tokom 15. vijeka, vojskovođa Jan Žižka navodno je izjavio da su zidovi zamka tvrdi poput kosti.

Iako je vjerovatno riječ o legendi, zamak je zadržao "kost" u svom nazivu, a čini se da tokom čitave svoje historije nikada nije bio osvojen.

Šato Pelerin, Izrael

Šato Pelerin, poznat i kao zamak Atlit, krstaška je tvrđava na sjevernoj obali današnjeg Izraela.žFoto: The Picture Art Collection / Alamy / Profimedia

Podigli su ga Templari 1218. godine. Zahvaljujući položaju uz more, tvrđava je mogla da se snabdijeva brodovima, što je znatno otežavalo svaku opsadu.

Templari su izgradili utvrđenje kako bi kontrolisali obalski put i omogućili ponovno osvajanje Jerusalima, koji je pao nakon opsade 1187. godine.

Unutar zidina nalazili su se stambeni prostori i kapela. Iako nikada nije osvojen, Šato Pelerin je 1291. godine evakuisan i napušten nakon pada Jerusalimskog kraljevstva i gubitka većeg dijela Svete zemlje pod kontrolom krstaša.